Ձիթողցոնց տուն-թանգարան

Գյումրիում ամենագրավիչ եւ ամենաշատ այցելվող թանգարանն այսօր ժամանակին եղել է գյումրեցի հարուստ վաճառականի տուն։ Թանգարանը հին առանձնատուն է՝ բաղկացած մի քանի տներից։ Այն իր մեջ ամփոփում է ե՛ւ Գյումրիի պատմությունը, ե՛ւ ամենօրյա կյանքը, ինչպես նաեւ տեղական մշակույթն ու քաղաքի ճարտարապետական առանձնահատկությունները: Այս տան պատմությունը սկիզբ է առնում 1872 թվականից, երբ Արեւմտյան Հայաստանի Ձիթող գյուղից Ալեքսանդրապոլ տեղափոխված չորս եղբայրներից մեկը՝ Պետրոս Ձիթողցյանը, կառուցեց այս տունը։ Տունը կառուցվել է Շիրակի կարմիր տուֆից։ Ճարտարապետը տունը կառուցել է թեքության վրա՝ արեւելյան հատվածում ստանալով մեկ հարկանի, իսկ արեւմտյանում երկու հարկանի կառույց։ 1984 թվականին տունը վերածվել է թանգարանի՝ ստանալով «Գյումրու քաղաքային կենցաղի եւ ազգային ճարտարապետության թանգարան» անվանումը։ Թանգարանը բաժանված է երկու հիմնական սրահի։ Առաջին սրահում ներկայացված են Ձիթողցյանների ընտանեկան կյանքի տարրերը՝ նրանց սենյակների կահույքը, Իտալիայից բերված դաշնամուրը, իսկ կահույքի մյուս մասը՝ Ռուսաստանից ու Եվրոպայից։ Ցուցադրության մեջ շեշտադրված է տեղի վարպետների աշխատանքը՝ ներկայացված են գորգեր, ձեռագործ իրեր եւ ժամանակակից արվեստի նմուշներ։ Երկրորդ սրահում կարելի է տեսնել 19-րդ դարի հին Գյումրիի լուսանկարները, Ալեքսանդրապոլի հին քարտեզները։ Սրահի պատն աչքի է ընկնում հետաքրքիր բանալիներով ստեղծված ձեւավորմամբ, իսկ ներսում տեղադրված է հին քաղաքի մանրակերտ դիորաման։