Մաքենյաց վանական համալիր

Մաքենյաց վանական համալիրը պատկանում է Գեղարքունիքի մարզի այն հուշարձանների թվին, որը ստեղծվել է Սյունիքի ճարտարապետական դպրոցի շնորհիվ։ Մատենագրական տեղեկությունները Մաքենյաց վանքի մասին հասնում են մինչեւ 7-րդ դար: Ժամանակին այն եղել է ամենահայտնի վանքերից մեկը, եւ առավելապես հայտնի է եղել որպես հոգեւոր-կրթական եւ մշակութային կյանքի կենտրոն: 9-րդ դարի վերջում Սյունյաց իշխան Գրիգոր Սուփանը նորովի կառուցում է ավերված Մաքենյաց վանքը` հիմք դնելով Սբ. Աստվածածին եկեղեցուն: Նա եկեղեցու արեւելյան պատի վրա թողել է մի մեծ արձանագրություն, որից միայն բեկորներ են պահպանվել: Մաքենյաց վանական համալիրը բաղկացած է 37 ենթահուշարձաններից, որոնցից գլխավորները են Սբ. Աստվածածին եկեղեցին, գավիթը, երկու թաղածածկ եկեղեցիները, մեկ միանավ եկեղեցին, գերեզմանոցը եւ պարիսպն են: Սբ. Աստվածածին եկեղեցին գմբեթավոր, արտաքուստ՝ ուղղանկյուն, ներքուստ՝ խաչաձեւ, եռախորան հորինվածք ունի՝ զույգ ավանդատներով։