Ուղտասար

Ուղտասարը Սյունիքի բարձրավանդակի կենտրոնական հատվածում գտնվող լեռնազանգված է՝ Սիսիանից մոտ 30 կմ հեռավորության վրա, ծովի մակերևույթից 3000–3300 մ բարձրության վրա։ Այն գտնվում է Սև և Ալ լճերի միջև։

Ուղտասար նշանակում է «ուղտի սար»․ անունը ծագել է լեռնազանգվածի սապատավոր ուղտի կերպարանքից։

Ուղտասարում հայտնաբերվել է մ.թ.ա. 5–4-րդ հազարամյակների ավելի քան 2000 ժայռապատկեր՝ լեռան ստորոտներում, հրաբխային խառնարանների, լճակների ու ձորակների մոտ։ Դրանք Սյունիքի հնագույն հուշարձաններից են և հիմնականում փորագրված են պղնձագույն ու սև ժայռաբեկորների հարթ մակերեսներին՝ 2–6 մմ խորությամբ և 2–20 մմ լայնությամբ։

Պատկերները շատ բազմազան են՝ որսորդական տեսարաններից մինչև բնության պատկերներ և տիեզերաբանական գաղափարներ, որոնցում առանձնանում է արևի պաշտամունքը։ Կան եղջերուների և գիշատիչ կենդանիների պատկերներ, որոնք ցույց են տալիս հին բնակիչների բնաշխարհի ու հոգևոր կյանքի առանձնահատկությունները։

1968 թվականին այստեղ հայտնաբերվել է բացառիկ հնագիտական համալիր՝ հարուստ ժայռապատկերներով, որոնք պատմական և մշակութային մեծ արժեք ունեն։ Հնաբնակների հավատալիքների համաձայն՝ ուխտավորներն այստեղ էին գալիս երկար ու դժվարին ճանապարհով, որպեսզի մաքրվեն և զոհաբերություն կատարեն, իսկ որսը պատկերում էին քարի վրա։