Հալիձորի Բերդ

Այս կառույցն ի սկզբանե ստեղծվել էր որպես անապատ, սակայն 17-րդ դարում Դավիթ Բեկի նախաձեռնությամբ այն վերակառուցվել է որպես Հալիձորի բերդ։ Շնորհիվ իր անառիկ դիրքի, ծառայել է որպես նրա ազատագրական պայքարի գլխավոր ամրոց եւ Սյունիքի հայկական իշխանության կենտրոն: Համալիրի պարսպապատը ձեւավորված է անկանոն քառանկյան տեսքով՝ տեղանքի ռելիեֆից բխող, պարսպապատերից յուրաքանչյուրի երկարությունը 50 մ է, հաստությունը՝ մոտ 1 մ: իսկ հարավարեւմտյան անկյունում տեղակայված է առանձնահատուկ շրջանաձեւ բուրգ: Բերդի մուտքերը գտնվում են հարավային եւ հյուսիսային կողմերում: Համալիրը ներառում է նաեւ եկեղեցի, որն ունի թաղածածկ դահլիճային հորինվածք՝ բեմի երկու կողմերում ավանդատներով: Եկեղեցուն հարակից են հարավից եւ հյուսիսից թաղածածկ, երկհարկ շինություններ, որոնց առաջին հարկերը հավանաբար օգտագործվել են որպես գավիթներ: Ամբողջ համալիրում պաշտպանական նպատակներով վերակառուցման ժամանակ եկեղեցու եւ կից շինությունների վերին հարկերի կտուրները հավասարեցվել են՝ ստացված հարթակից հնարավորինս արդյունավետ պաշտպանություն ապահովելու եւ հակառակորդին գնդակոծելու նպատակով: