Տեղերի վանք

"13-րդ դարում հիմնադրված Տեղերի վանքը գտնվում է Արագածոտնի մարզի Տեղեր գյուղում։ Տեղերի վանական համալիրը բաղկացած է Սբ. Աստվածածին եկեղեցուց, գավթից, պաշտպանական պարսպից։ Համալիրը կառուցված է մուգ մոխրագույն բազալտից։ Մատենագիտական աղբյուրներում չկան տեղեկություններ Տեղերի վանքի մասին, ի տարբերություն միջնադարյան այլ հայտնի վանքերի, փոխարենը վանքի մասին տեղեկություններ ենք ստանում միայն պատերին պահպանված վիմագրերից։ Համաձայն գավթի մուտքի ճակատակալ քարի արձանագրության՝ այն կառուցել է Վաչե Վաչուտյանի կին Մամախաթունը՝ 1232 թվականին։ 1766 թվականին ամենայն հայոց կաթողիկոս Սիմեոն Երեւանցին վանք է այցելում, եւ, տեսնելով վանքի անմխիթար վիճակը, փորձում է որոշ բարեկարգումներ կատարել վանքում։ Տեղերի վանքը դարերի ընթացքում բազմիցս վնասվել է եւ վերանորոգվել։ Այսօր վանքը կանգուն վիճակում է, թեեւ որոշ հատվածներում խախտվել են ծածկասալերը։ Վիմական արձանագրությունների ուսումնասիրումը սկսվել է 1830-ական թվականներից։ Ընդհանուր առմամբ վանքի որմերից գրառվել է 57 վիմագիր, որոնցից ամենավաղը թվագրվում է 1213 թվականով, իսկ ամենաուշը՝ 1494 թվականով։ Եկեղեցու ներսում եւ վանական համալիրի հարակից տարածքում առկա են 11-16-րդ դարերով թվագրվող խաչքարեր։