Տավուշի Բերդ, Ցլիկ Ամրամի Ամրոց

Տավուշի կամ Ցլիկ Ամրամի բերդը միջնադարյան հզոր ամրոցներից է, որը գտնվում է Տավուշի մարզի Բերդ քաղաքի ծայրամասում, Տավուշ գետի աջ ափին։ Ամրոցի մասին հիշատակությունները սկսվում են 10-րդ դարից, սակայն հիմնադրման ստույգ թվականը հայտնի չէ։ Այն սկզբում եղել է Աշոտ Երկաթի փոխարքաների նստավայրը՝ հիմնականում Ցլիկ Ամրամինը, այնուհետեւ անցել է Կյուրիկյան իշխանատոհմին։ 12-13-րդ դարերում այն արդեն Զաքարյանների տիրապետության տակ էր։ Բերդը բաղկացած է եղել միջնաբերդից եւ ստորին բերդից։ Տարածքում շինությունների հետքեր չեն պահպանվել։ 14-րդ դարի վերջից Տավուշի բերդը եղել է լքված, տարիների ընթացքում այն աստիճանաբար ավերվել ու քայքայվել է։ Բերդի ավերակները, որոնք մինչեւ օրս էլ նշմարվում են մի բարձր ու զառիթափ լեռան վրա։ Գոյություն ունեցած բոլոր շինությունները այժմ, գրեթե առանց բացատրության, գտնվում են հողի հաստ շերտի տակ։ "