Նոր Վարագավանք

Նոր Վարագավանք վանական համալիրը գտնվում է Տավուշի մարզի Վարագավան գյուղից 3.5 կմ հարավ-արեւմուտք, բարձր ժայռի վրա՝ անտառապատ լեռներով շրջապատված։ Ըստ մեզ հասած արձանագրությունների, վանական համալիրը 12-րդ դարի կառույց է, եղել է Կյուրիկյան-Բագրատունիների վանքն ու պանթեոնը: Վանական համալիրը սկզբում կոչվել է Անապատ, այնուհետեւ Նոր Վարագավանք անունն է ստացել 13-րդ դարում, երբ Վասպուրականի հռչակավոր Վարագա վանքը ավերվում է մոնղոլների կողմից։ Վարագա վանքի հոգեւոր առաջնորդ Ղուկասը 1213 թվականին Անապատ է տեղափոխել Վարագա վանքում պահվող մասունքները, այդ թվում` Սուրբ Խաչափայտի կտորը, որ բերել էին Հռիփսիմյան կույսերը։ Նոր Վարագավանք վանական համալիրը բաղկացած է Սբ. Աստվածածին եւ Անապատ եկեղեցիներից, կրկնահարկ տապանատնից, մատուռից, փոքր եւ մեծ գավիթներից: Համալիրի գլխավոր կառույց Սբ։ Աստվածածին եկեղեցին ներքուստ ճարտարապետական զուսպ հարդարանք ունի, իսկ արտաքուստ հագեցած է բազմաբովանդակ հարթաքանդակներով: Աչքի են ընկնում բուսակենդանական եւ երկրաչափական բազմատեսակ պատկերաքանակները՝ ոճավորված կենաց ծառեր, մարդկային գլխով կենդանակերպ ֆիգուրներ, թռչուններ եւ այլն: Շքամուտքի ընդհանուր հորինվածքի վրա իր ազդեցությունն է թողել Անիի 12-րդ դարի շքամուտքը: