Խորանաշատ վանական համալիր

Խորանաշատ վանական համալիրը հայ միջնադարյան ճարտարապետության գլուխգործոցներից է, կրթական ու գիտական նշանավոր կենտրոն։ Վանքը հիմնադրվել է 13-րդ դարի առաջին կեսին։ Վանքի ու վարդապետարանի հիմնադիրը միջնադարյան Հայաստանի մեծահամբավ հասարակական գործիչ, գիտնական-վարդապետ, ուսուցչապետ եւ աստվածաբան Վանական վարդապետն է (1181-1251 թթ․), ով կրթություն է ստացել Գոշավանքի վարդեպետարանում՝ լինելով հռչակավոր գիտնական Մխիթար Գոշի աշակերտը։ Վանքը գտնվում է կիսավեր վիճակում ու, միաձուլվելով բնությանը, ամենեւին չի կորցնում իր վեհությունը։ Խորանաշատ վանական համալիրը բաղկացած է Սբ. Աստվածածին, Սբ. Կիրակի, Սբ. Ճգնավոր եկեղեցիներից, գավթից ու օժանդակ շինություններից։