Հերմոնի Վանք

Հերմոնի վանքը հիմնադրվել է 936 թվականին Սյունյաց գահերեց Սմբատ իշխանի եւ Հակոբ եպիսկոպոսի կողմից։ Այն հայտնի է նաեւ Ահերմոնի վանք կամ Կնեվանք անվանումներով։

1338 թվականին այստեղ հաստատվել է Եսայի Նչեցու աշակերտ Տիրատուր Կիլիկեցի վարդապետը՝ հիմնելով նոր դպրոց, որը հայտնի է որպես Հերմոնի վանքի դպրոց։ Վանքում գործել են նշանավոր փիլիսոփաներ ու արվեստագետներ, որոնք զբաղվել են աստվածաբանությամբ, գրչությամբ եւ այլ գիտություններով։

Այո։ Վայոց ձորի բազմաթիվ այլ վանքերի նման՝ Հերմոնի վանքը միջնադարում ունեցել է մատենադարան, որտեղ ստեղծվել եւ պահվել են հայկական ձեռագրեր, որոնցից այսօր հայտնի են միայն 26-ը։

Այսօր վանքն ավերակ վիճակում է, սակայն շարունակում է մնալ կարեւոր պատմամշակութային արժեք։ Սրբատաշ բազալտով կառուցված 17-րդ դարի Սուրբ Գրիգոր եկեղեցին մեկ զույգ մույթերով եռանավ բազիլիկ է, որի ծածկը եւ հարավային պատի մի մասը քանդված են, իսկ ուղղանկյուն պարսպապատ տարածքում պահպանվել են համալիրի շինությունների հետքերը։