Հայոց Այբուբենի Հուշարձան (Տառերի Պուրակ)

Հայոց այբուբենի հուշարձան համալիրը, առավել հայտնի որպես Տառերի պուրակ, կառուցվել է 2005 թվականին՝ հայոց գրերի ստեղծման 1600-ամյակի առթիվ։ Հուշարձանի նախագծի հեղինակը հայտնի ճարտարապետ Ջիմ Թորոսյանն է։ Հուշարձանը գտնվում է բաց երկնքի տակ՝ Արտաշավան գյուղում, Արագած լեռան արեւելյան լանջին։ Հուշարձանն ընդգրկում է հայոց այբուբենի 39 տառերի զարդաքանդակները, որոնք բոլորը պատրաստված են տուֆից։ Հայոց գրերը ստեղծվել են լեզվաբան եւ եկեղեցական առաջնորդ Մեսրոպ Մաշտոցի կողմից՝ 405 թվականին։ Նրա նպատակն էր հայերին հասանելի դարձնել Աստվածաշունչը եւ ամրապնդել քրիստոնեության տարածումը։ Մաշտոցյան այբուբենը ստեղծման օրվանից մինչ այսօր գործնականում փոփոխության չի ենթարկվել, քանի որ իր տեսակի մեջ կատարյալ է։ Տառերի պուրակի տարածքից բացվում է տեսարան դեպի Սբ. Խաչը, որը տեղադրվել է 2012 թվականին։ Այն կազմված է 1711 մեծ ու փոքր մետաղական խաչերից՝ խորհրդանշելով այն տարիների քանակը, ինչքան քրիստոնեությունը հանդիսանում է Հայաստանի պետական կրոն։ Խաչի բարձրությունը 33 մետր է՝ Հիսուս Քրիստոսի խաչվելուն համապատասխան տարիքը։ Յուրաքանչյուր տարի համալրվում է եւս մեկ խաչով։