Kościół św. Hripsime

Kościół św. Hripsime znajduje się we wschodniej części miasta Wagharszapat i jest uważany za jedno z arcydzieł architektury ormiańskiej. Został założony w 618 roku przez katolikosa Komitasa I Aghtsetsi na miejscu IV-wiecznego grobu męczennicy św. Hripsime. W 1776 roku wokół kościoła wzniesiono ceglany mur. W 1880 roku nad gawitem kościoła zbudowano dzwonnicę, a później, w 1894 roku, wschodnie i południowe mury oraz kilka budowli pomocniczych wykonano z precyzyjnie ciosanego kamienia. Kościół św. Hripsime jest uznawany za wyjątkową budowlę w stylu ormiańskim. Budynek ma plan kwadratu z centralną kopułą, podczas gdy wnętrze tworzy układ krzyżowy. Wystrój wnętrza kościoła św. Hripsime jest zarówno złożony, jak i niezwykły. Ten innowacyjny projekt architektoniczny, stworzony przez ormiańskich architektów, był później szeroko stosowany w ormiańskiej architekturze VII wieku i wpłynął także na późniejsze budowle sakralne — przede wszystkim na arcydzieło, kościół Świętego Krzyża na wyspie Aghtamar na jeziorze Wan. A. Według Agatangelosa rzymski pogański cesarz Dioklecjan pragnął poślubić jedną z bardzo pięknych dziewic — chrześcijankę Hripsime. Hripsime wraz z przełożoną Gajane i kilkudziesięcioma innymi zakonnicami uciekła do Armenii, aby uniknąć pościgu Dioklecjana. Cesarz dowiedział się jednak o ich ucieczce i napisał do ormiańskiego króla Tiridatesa III, prosząc go o odnalezienie dziewic i ich stracenie oraz odesłanie mu Hripsime. Urzeknięty pięknem Hripsime król sam postanowił ją poślubić, lecz gdy nie zdołał zdobyć jej przychylności, wpadł w gniew i rozkazał odizolować dziewice i zabić je w różnych miejscach. Kościół został zbudowany w miejscu męczeństwa Hripsime, a jej grób znajduje się tam do dziś.