Klasztor Amaras

Klasztor Amaras, położony w pobliżu wsi Machkalashen w regionie Martuni w Republice Arcach, leży w dolinie pomiędzy górą Khazaz a górą Lusavorich, na płaskim terenie zajmującym około pół hektara. Według ormiańskich historyków został założony w IV wieku przez św. Grzegorza Oświeciciela, choć pierwotna budowla nie zachowała się z powodu najazdów oraz skali obiektu. Klasztor zyskuje szczególne znaczenie od połowy IV wieku, gdy pochowano tu ciało św. Grigorisa, umęczonego wnuka Grzegorza Oświeciciela. Pod koniec V wieku król Vachagan Pobożny zbudował nad relikwiami kaplicę, która zachowała się do dziś. Przez wieki Amaras służył jako ważny ośrodek religijny i kulturalny Arcachu. Został spustoszony przez arabskich najeźdźców w IX wieku, przez Mongołów-Tatarów w XIII wieku oraz ponownie podczas najazdów Tamerlana w 1387 roku. Mimo zniszczeń klasztor pozostawał czynny, prowadził szkołę, a pisanie i przepisywanie rękopisów kontynuowano aż do XV–XVI wieku. Pod koniec XVII wieku klasztor i otaczająca go infrastruktura zostały odrestaurowane dzięki staraniom katolikosa Petrosa. W połowie XIX wieku, po przyłączeniu Arcachu do Imperium Rosyjskiego, kompleks klasztorny wykorzystywano jako twierdzę graniczną i urząd celny. Doprowadziło to do stopniowego upadku życia klasztornego. Choć kościół uległ uszkodzeniu, w 1858 roku został odnowiony przy wsparciu Ormian z Shushi. W 1848 roku Amaras powierzono metropolicie Baghdasarowi z Gandzasaru. Po wojnie o wyzwolenie Arcachu Amaras odżył, stając się miejscem pielgrzymkowym i ośrodkiem kulturalnym regionu.