«Վերածնունդ» հուշահամալիր

«Վերածնունդ» հուշահամալիրը նվիրված է Մեծ Եղեռնին, Ապարանի հերոսամարտին, ինչպես նաեւ Մեծ Հայրենական պատերազմում զոհված մարտիկների հիշատակին։

Այն գտնվում է Արագածոտնի մարզում՝ Ապարան քաղաքից մոտ 1,5 կմ հեռավորությամբ, Ապարանից Սպիտակ տանող մայրուղու ձախ եզրին գտնվող բլրի վրա։

Հուշարձանը կառուցվել է 1974-1979 թվականներին՝ ԽՍՀՄ ժողովրդական ճարտարապետ Ռաֆայել Իսրայելյանի նախագծով։ Աշխատանքներն իրականացրել են նրա որդին՝ ճարտարապետ Արեգ Իսրայելյանը, քարագործ վարպետներ Հայկ Հովհաննիսյանը, Աղաբեկ Պապիկյանը եւ մի շարք այլ մասնագետներ։

Սեւ տուֆից կառուցված հուշարձանի դիմային մասում եռախորան հորինվածք է՝ յուրաքանչյուր խորանի առջեւ հուշասյունով, որոնց վրա գրված է՝ «Մեծ եղեռնի նահատակներին», «Ապարանի ճակատամարտի հերոսներին» (այս սյունն ունի թրի ձեւ) եւ «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում զոհված ապարանցիներին»։ Շրջակա մակերեսը պատված է բազալտե սալիկներով, իսկ դարձերեսին փորագրված է՝ «Հավերժ փառք հայրենիքի համար զոհված հերոսներին»։

2000 թվականի մայիսի 28-ին հուշահամալիրի արեւմտյան եզրաթմբում հուղարկավորվել է Ապարանի հերոսամարտի առաջնորդ Դրոն՝ Դրաստամատ Կանայանը։ Նրա գերեզմանը բազալտե բրգաձեւ կոթող է։