Տորմակ եկեղեցի

Լոռվա անտառապատ բարձունքներում, Գյուլագարակ գյուղից հարավ, կանգուն են Տորմակ եկեղեցու խորհրդավոր ավերակները։ Այս վաղմիջնադարյան տաճարը՝ կառուցված 5-6-րդ դարերում, հայ ճարտարապետության միանավ եկեղեցիների լավագույն եւ ինքնատիպ օրինակներից է։ Տորմակը գտնվում է երբեմնի Որմակադուռ ավերակ գյուղատեղիում եւ հանդիսանում է ուշագրավ հուշարձան՝ թե՛ իր ճարտարապետական հորինվածքով, թե՛ դեկորատիվ լուծումներով։ Տորմակ եկեղեցին պատկանում է դահլիճ տիպի կառույցների շարքին, երեք կողմից շրջապատված է արտաքին սրահով. կրկնելով Օձունի գմբեթավոր բազիլիկին։ Աղոթասրահը ուղղանկյուն հատակագծով է՝ զույգ որմնամույթերով բաժանված երեք մասերի։ Արեւելյան կողմում գտնվում է կիսաշրջանաձեւ խորանը, իսկ հարավից կից է խաչվող թաղերով ծածկված, քառակուսի հատակագծով ավանդատունը, որն ավարտվում է արտաքին խորանով։ Այժմ եկեղեցին կիսավեր վիճակում է։ Քանդված են ծածկը, հյուսիսային պատի միջին հատվածը, ավագ խորանը, ինչպես նաեւ թափված է երեսպատված քարերի զգալի մասը։ Եկեղեցու հարավային թեւի արեւելյան ծայրում պահպանվել է խորանը, իսկ արտաքին սրահի արեւմտյան հատվածում եղել է կամարակապ մուտք։ Սրահի արեւմտյան եւ հարավային հատակին դրված են տապանաքարեր։ Տորմակ եկեղեցին շրջապատված է եղել պարսպով, որի մնացորդները դեռ տեսանելի են արեւմտյան եւ հյուսիսային կողմերում՝ շուրջ 20-25 մետր հեռավորության վրա։