Բջնի Սբ. Աստվածածին վանք

Վանքը գտնվում է Կոտայքի մարզի Բջնի գյուղում։ Այն հիմնադրվել է 1031 թվականին Գրիգոր Մագիստրոս Պահլավունու կողմից՝ Հովհաննես Սմբատ թագավորի եւ Պետրոս 1-ին Գետադարձ կաթողիկոսի կարգադրությամբ, եւ նախատեսված էր դառնալ եպիսկոպոսական աթոռանիստ։

Վանքը հայտնի է Մագիստրոսի ճեմարան անվամբ՝ լինելով միջնադարյան հայ գրչության կարեւոր կենտրոններից մեկը։ Այն հատկապես ծաղկում է ապրել 12-րդ դարում՝ Գրիգոր Մագիստրոսի որդու՝ Հայոց կաթողիկոս Գրիգոր 3-րդ Պահլավունու օրոք։

Լենկթեմուրի արշավանքի ժամանակ (14-րդ դար) վանքը վնասվել է, սակայն 15-րդ դարում վերականգնվել է եւ կրկին դարձել հոգեւոր ու գիտական կարեւոր կենտրոն․ այդ ժամանակ ստեղծվել են բազմաթիվ ձեռագրեր, այդ թվում՝ Գրիգոր եպիսկոպոսի ընդօրինակած Ավետարանը։ 19-րդ դարում կառուցվել են ուսումնարանի շենքեր եւ խցեր, իսկ 1895 թվականին Մկրտիչ 1-ին Վանեցի (Խրիմյան Հայրիկ) կաթողիկոսի հրամանով արեւմտյան կողմում կառուցվել է դպրոց։

Գլխավոր եկեղեցին՝ Սբ. Աստվածածինը, գմբեթավոր դահլիճ է՝ բազմանիստ թմբուկով եւ հովհարաձեւ տանիքով։ Վանքի տարածքում պահպանվել են բազմաթիվ խաչքարեր, այդ թվում՝ Մելիքսեթ վարպետի հեղինակած երկու խաչքար։

1637 թվականին Բջնիի Սբ. Աստվածածին վանքում գիշերել է ֆրանսիացի ճանապարհորդ Շարդենը, ով հետագայում իր ուղեգրություններում նկարագրել է վանքը։