Աղջկա բերդ

Աղջկաբերդը գտնվում է Աղստև գետի հովտում՝ Իջևան քաղաքից մոտ 16 կմ դեպի հարավ-արևմուտք։ Այն կանգնած է անտառապատ սարի գագաթին՝ բոլոր կողմերից եզերված բարձր ժայռերով։

Ըստ ավանդության՝ բերդում ապրում էր մի գեղեցիկ աղջիկ, և Լենկ Թեմուրը զինվորներ ուղարկեց նրան բերելու․ երեք զինվորներ առևանգեցին աղջկան, բայց մի հովիվ սպանեց նրանց և աղջկան ետ բերեց ամրոց։ Զայրացած Լենկ Թեմուրը հարձակվեց բերդի վրա, մի պառավի մատնությամբ կտրեց ջուրը և հաղթեց հայերին, իսկ աղջիկը պարսպից նետվեց գետը, որից հետո բերդը կոչվեց Աղջկաբերդ։

Ամրոցի բոլոր շինությունները կառուցված են կապտավուն երանգով բազալտից, և պահպանվել են բնակարաններ, ջրամբարներ, բաղնիք և 10–11-րդ դարերի խաչաձև հատակագծով եկեղեցի։ Բերդը պաշտպանված է եղել նաև արհեստական բրգավոր պարիսպներով, իսկ մուտքի մոտ գործել է փոքրիկ պահակատուն։

Բերդը կոչվել է նաև Կայեն և ծառայել է որպես համանուն գավառի իշխանների նստավայր։ Անմատչելի ու անառիկ դիրքի շնորհիվ այն մեծ ռազմավարական նշանակություն է ունեցել, իսկ պատմահնագիտական տեսանկյունից մեծ արժեք ունի, քանի որ նրա ամբողջականությունը լավ է պահպանվել։