Ուխտագնացություն դեպի Սբ․ Հովհաննես մատուռ

Չորրորդ դարում հիմնադրված Ապարանի սբ. Խաչ եկեղեցին միակ կառույցն է մեզ հասած երբեմնի մեծ վանական համալիրից։ Բարեբախտաբար, կանգուն է գլխավոր Սուրբ Խաչ եկեղեցին, որի պատերը թվագրվում են 5-րդ դարով։ Հազարավոր տարիների ընթացքում եկեղեցին և իր տարածքը եղել են բազմաթիվ պատմական իրադարձությունների էպիկնետրոն։ Այստեղ ծավալվել են պատերազմներ, եղել են երկրաշարժներ և իհարկե լուսավոր ժամանակներ։ 1877 թվականին տաճարի ծածկը վերականգնվել է, իսկ 1959 թվականին՝ պահեստից կրկին վերածվել եկեղեցու։

Ուղևորվում ենք Հարթագյուղ, որտեղից սկսում ենք ուխտագնացությունն ու վերելքը Սրբի լեռան գագաթ։ Մոտավոր 1 ու կեսից 2 ժամ տևող քայլարշավւց հետո հասնում ենք Սուրբ Հովհաննես մատուռ, որում, ըստ ավանդության, ամփոփված է 13-րդ դարում այստեղ բերված Հովհաննես Մկրտչի մասունքը։ Սովետական տարիներին երեք անգամ պայթեցված և ապա նորից վերականգնված մատուռը վերջին անգամ վերանորոգվել է 1958 թվականին։ 2005 թվականից ի վեր մատուռի շուրջբոլոը տեղադրվում են խաչքարեր՝ ի նշան ուխտի ի կատար ածման։ Մեծ մասսայականություն վայելող այս ուղղությունը տարեցտարի ավելի շատ ուխտավորների ու այցելուների է կանչում իր մոտ։

Տուրի վերջին կանգառը Տառերի պուրակն է։ Չէ որ, աշխարհում կան ոչ ավել, քան 70 այբուբեններ, որոնցից մեկը հայկականն է։ Ստեղծվելով 405 թվականին` շուրջ 1600 տարի հայոց տառերն ու հայ ժողովուրդը անբաժան են։ Լինելով սեփական գիր ունեցող ժողովուրդ, հայերն իրենց պատմության ընթացքում ստեղծել և տարածել են հազարավոր ձեռագրեր, գրքեր, մատյաններ։ Եվ ահա, 2005 թվականին նշելով գրերի ստեղծման 1600-ամյակը, կառուցվեց Տառերի պուրակը։ 38 տառերը քանդակների տեսքով, կանգնած են փոքրիկ դաշտի վրա, Արագած լեռան լանջին, իսկ տառերի ետևում հայ ժողովրդի մշակույթի առավել հայտնի գործիչներն են՝ Մեսրոպ Մաշտոցն ու Գրիգոր Լուսավորիչը։