Վրաստան. հարևան երկիր, որտեղ պատմությունը հանդիպում է հյուրընկալությանը

Վրաստան. հարևան երկիր, որտեղ պատմությունը հանդիպում է հյուրընկալությանը

Վրաստանը Հայաստանից ընդամենը մի քանի ժամվա ճանապարհ է, բայց սահմանն անցնելուց հետո թվում է՝ մտել ես մի փոքր այլ աշխարհ։ Այստեղ կան հին եկեղեցիներ ու ամրոցներ, նեղլիկ փողոցներ, գինու ավանդույթներ, լեռներ և քաղաքներ, որոնց պատմությունը հազարավոր տարիների խորքից է գալիս։

Երկիր՝ հազարամյակների պատմությամբ

Վրացական պատմության ամենակարևոր քաղաքներից մեկը Մցխեթան է։ Այն հին մայրաքաղաքն է և Քարթլիի թագավորության կենտրոնը եղել է դեռևս մ.թ.ա. III դարից։ Հենց այստեղ՝ IV դարում, քրիստոնեությունը հռչակվեց Վրաստանի պետական կրոն։ Այսօր Մցխեթան ոչ միայն պատմական քաղաք է, այլև երկրի հոգևոր ու մշակութային կարևորագույն կենտրոններից մեկը։

Վրաստանի մշակութային մյուս առանձնահատկությունը գինեգործական ավանդույթն է։ Գինու պատրաստման ավանդական վրացական եղանակը՝ քվևրին, ընդգրկված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ցանկում։

Ի՞նչն է մեզ կապում վրացիների հետ

Հայաստանի և Վրաստանի պատմությունները դարերով հատվել են։ Մենք երկու հարևան ժողովուրդ ենք, որոնք ապրել են նույն տարածաշրջանի փոփոխությունների, կայսրությունների և առևտրային ճանապարհների ազդեցության տակ։ Երկու երկրներն էլ ունեն հին քրիստոնեական ժառանգություն, միջնադարյան վանական համալիրներ, լեռնային բնապատկերներ և մշակութային ավանդույթներ։

Կա նաև ևս մեկ կապ. Թբիլիսին դարեր շարունակ եղել է նաև հայկական մշակույթի կարևոր կենտրոն։ Հայկական համայնքի պատմությունը Վրաստանում սկսվում է դեռ միջնադարից, իսկ XVIII–XIX դարերում հայերը մեծ դեր են խաղացել քաղաքի առևտրային, մշակութային և հասարակական կյանքում։

Նմանություններ կան նաև առօրյայում. ընտանիքի մեծ կարևորությունը, հյուրասիրության ավանդույթը, երկար սեղանները, տնական ուտեստները, երաժշտության սերը և, իհարկե, հարևանների հետ երկար զրույցները։ Իսկ տարբերություններն են հենց, որ ճանապարհորդությունն ավելի հետաքրքիր են դարձնում։

Թբիլիսի. քաղաք, որտեղ հինն ու նորը ապրում են կողք կողքի

Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսին երկրի ամենակենդանի քաղաքն է։ Հին Թբիլիսիի նեղ փողոցները, փայտե պատշգամբներով տները, ծծմբային բաղնիքները, եկեղեցիներն ու ժամանակակից սրճարանները ստեղծում են նրա յուրահատուկ մթնոլորտը։

Այստեղ մի քանի ժամում կարելի է անցնել տարբեր դարաշրջանների միջով։ Մի կողմից՝ հին քաղաքը, Նարիկալա ամրոցը և Մետեխի եկեղեցին, մյուս կողմից՝ ժամանակակից արվեստը, ռեստորանները, բարերն ու նոր ճարտարապետությունը։

Եթե Թբիլիսի առաջին անգամ եք գնում, մի սահմանափակվեք գլխավոր տեսարժան վայրերով։ Քայլեք հին քաղաքի փողոցներով, քաղաքի իրական բնավորությունը հենց այնտեղ է։

Ջվարի. խաչը լեռան գագաթին

Թբիլիսիից Մցխեթա գնալիս անպայման կանգ առեք Ջվարիում։ Վանքը կանգնած է Մցխեթայի վերևում՝ ժայռոտ բարձունքի վրա։ Ավանդության համաձայն՝ IV դարում Սուրբ Նինոն այստեղ փայտե խաչ է կանգնեցրել՝ Վրաստանի քրիստոնեացման կարևոր իրադարձությունների ժամանակ։

Ներկայիս վանքը կառուցվել է VI–VII դարերի սահմանագծին և համարվում է վրացական խաչաձև գմբեթավոր ճարտարապետության կարևոր օրինակ։

Սակայն Ջվարիի ամենատպավորիչ մասը միայն վանքը չէ։ Այստեղից տեսարան է բացվում դեպի Մցխեթա, իսկ ներքևում միախառնվում են Մտկվարի և Արագվի գետերը։ Սա այն վայրերից է, որտեղ նույնիսկ լուսանկարը չի փոխանցում իրական տեսարանի ամբողջ գեղեցկությունը։

Մցխեթա. Վրաստանի հոգևոր սիրտը

Եթե Թբիլիսին Վրաստանի ժամանակակից դեմքն է, ապա Մցխեթան նրա պատմական հոգին է։ Հին մայրաքաղաքը գտնվում է Թբիլիսիից մոտ 20 կմ հեռավորության վրա՝ Մտկվարի և Արագվի գետերի միախառնման վայրում։

Քաղաքի գլխավոր խորհրդանիշներից է Սվետիցխովելի տաճարը՝ XI դարի հսկայական կառույց, Վրաստանի ամենակարևոր կրոնական շինություններից մեկը։ Մցխեթայի պատմական հուշարձանները՝ Ջվարին, Սվետիցխովելին և Սամտավրոյի վանական համալիրը, ընդգրկված են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում։

Մցխեթան հաճախ անվանում են «քաղաք-թանգարան», և այստեղ քայլելիս այդ անվանումը շատ արագ հասկանալի է դառնում։

Սիղնաղ. փոքրիկ քաղաք՝ մեծ տրամադրությամբ

Վրաստանի մասին խոսելիս չի կարելի չանդրադառնալ Կախեթիին՝ գինու երկրի սրտին, իսկ Կախեթիի ամենահմայիչ քաղաքներից մեկը Սիղնաղն է։

Այն հայտնի է հին փողոցներով, գունավոր տներով, պաշտպանական պարիսպներով և Ալազանի հովտի գեղեցիկ տեսարաններով։ Սիղնաղը հաճախ անվանում են ռոմանտիկ քաղաք. այստեղ կարելի է պարզապես քայլել, կանգնել պարիսպների մոտ, նայել հովտին և զգալ այն հանգիստ մթնոլորտը, որը մեծ քաղաքներում դժվար է գտնել։

Կախեթի այցելությունը գրեթե միշտ կապված է նաև վրացական գինու մշակույթի հետ. քվևրիում գինի պատրաստելու ավանդույթը վրացական ինքնության կարևոր մասն է։

Վրաստանը պարզապես հարևան երկիր չէ

Մեկ ճանապարհորդության ընթացքում Վրաստանում կարելի է համատեղել շատ տարբեր փորձառություններ.

Թբիլիսի՝ քաղաքի էներգիա և ժամանակակից կյանք

Ջվարի՝ պատմություն և տպավորիչ բնապատկերներ

Մցխեթա՝ հոգևոր և պատմական ժառանգություն

Սիղնախ՝ Կախեթի, գինի և հանգիստ քաղաքային մթնոլորտ

Գուցե հենց դրա համար է Վրաստանը հայ ճանապարհորդների համար այդքան հետաքրքիր. այն բավական մոտ է, որ ծանոթ թվա, և բավական տարբեր, որ ամեն այցի ժամանակ նոր բան բացահայտես։

Երբեմն ամենահետաքրքիր ճանապարհորդությունները սկսվում են հենց հարևան երկրից։