Ինչո՞ւ է Տավուշը Հայաստանի «կանաչ մայրաքաղաքը»

Ինչո՞ւ է Տավուշը Հայաստանի «կանաչ մայրաքաղաքը»

Հայաստանը հաճախ պատկերացնում են քարքարոտ լեռներով, արևոտ հովիտներով ու հնագույն վանքերով։ Բայց բավական է ուղևորվել դեպի երկրի հյուսիս-արևելք, և բնապատկերը կտրուկ փոխվում է։ Խիտ անտառներ, կանաչ լեռներ, գետեր, լճեր ու անտառների մեջ թաքնված վանքեր․ հենց այսպիսին է Տավուշը՝ Հայաստանի ամենականաչ և բնությամբ հարուստ ուղղություններից մեկը։

«Կանաչ մայրաքաղաք» անվանումը, իհարկե, պաշտոնական կարգավիճակ չէ։ Այն ավելի շատ բնութագրում է այն զգացողությունը, որը Տավուշը փոխանցում է ճանապարհորդին։ Այստեղ բնությունը պարզապես տեսարժան ֆոն չէ․ այն ամբողջ ճանապարհորդության գլխավոր մասն է։

Անտառներ, որոնք փոխում են Հայաստանի մասին պատկերացումը

Տավուշի գլխավոր առանձնահատկություններից մեկը նրա անտառապատ լանդշաֆտն է։ Դիլիջանի շրջակայքի լեռները ծածկված են խիտ անտառներով, իսկ ոլորապտույտ ճանապարհները հաճախ անցնում են ծառերի ու կանաչ լանջերի միջով։

Հատկապես տպավորիչ է Դիլիջանի ազգային պարկի տարածքը։ Այստեղ կարելի է հանդիպել կաղնու, հաճարենու և այլ ծառատեսակներով անտառների, լեռնային արահետների ու բնության գրկում թաքնված փոքրիկ լճերի։
Այս պատճառով Տավուշը հատկապես գրավիչ է նրանց համար, ովքեր ցանկանում են մի քանի ժամով կամ մի ամբողջ օրով հեռանալ քաղաքի աղմուկից և հանգիստն անցկացնել բնության մեջ։

Դիլիջան․ Տավուշի զբոսաշրջային կենտրոնը

Տավուշի մասին խոսելիս դժվար է շրջանցել Դիլիջանը։ Անտառապատ լեռներով շրջապատված քաղաքը վաղուց դարձել է Հայաստանի հայտնի հանգստավայրերից մեկը։

Այստեղ կարելի է համատեղել հանգիստ զբոսանքը, տեղական խոհանոցը, պատմամշակութային վայրերի այցելությունը և ակտիվ ժամանցը։ Դիլիջանի հին փողոցների մթնոլորտից ընդամենը կարճ ճանապարհ անցնելով՝ կարելի է հայտնվել անտառային արահետներում։

Դիլիջանը հարմար մեկնակետ է նաև Տավուշի բազմաթիվ հայտնի վայրեր բացահայտելու համար։

Պարզ լիճ․ հանգիստ անտառի մեջ

Տավուշի ամենահայտնի բնական ուղղություններից մեկը Պարզ լիճն է։ Անտառներով շրջապատված լիճը գտնվում է Դիլիջանի մոտ և հատկապես գեղեցիկ է գարնանից մինչև ուշ աշուն։

Այստեղ կարելի է պարզապես հանգստանալ բնության մեջ, զբոսնել կամ Պարզ լիճը դարձնել ավելի ակտիվ ճանապարհորդության մեկնակետ։ Օրինակ՝ այստեղից դեպի Գոշավանք տանող հայտնի քայլարշավային երթուղին հնարավորություն է տալիս մեկ օրվա ընթացքում համատեղել անտառային քայլարշավն ու հայկական միջնադարյան ճարտարապետությունը։

Երբ վանք տանող ճանապարհն ինքնին ճանապարհորդություն է

Տավուշի առանձնահատկությունն այն է, որ պատմական հուշարձաններն այստեղ հաճախ բառացիորեն միաձուլված են բնությանը։

Հաղարծնի վանական համալիրը շրջապատված է անտառապատ լեռներով։ Գոշավանքը գտնվում է Գոշ գյուղում՝ կանաչ լեռնային միջավայրում։ Ավելի հեռավոր վայրերում կարելի է բացահայտել Մաթոսավանքն ու Ջուխտակ վանքը, որոնց հասնելու ճանապարհն արդեն փոքրիկ արկած է։
Այստեղ վանք այցելելը հաճախ չի սահմանափակվում միայն պատմական կառույցը տեսնելով։ Ճանապարհը, անտառը, լեռները և լռությունը դառնում են նույն փորձառության մաս։

Տավուշը՝ քայլարշավների սիրահարների համար

Եթե Հայաստանի որոշ մարզեր հիմնականում բացահայտում ենք ավտոմեքենայով, Տավուշը հրավիրում է նաև քայլել։
Մարզում կան տարբեր երկարության ու բարդության բազմաթիվ արահետներ։ Դրանցից հատկապես հայտնի են Դիլիջանի և հարակից բնակավայրերի երթուղիները։ Կարելի է ընտրել թեթև զբոսանք անտառում կամ մի քանի ժամ տևող քայլարշավ՝ գյուղերի, վանքերի և բնական տեսարժան վայրերի միջև։

Տավուշի առավելությունն այստեղ ևս բազմազանությունն է․ պարտադիր չէ լինել փորձառու արշավական։ Բնության մեջ անցկացրած հանգիստ օրն ու ակտիվ արշավը կարող են կազմակերպվել նույն տարածաշրջանում։

Իսկ եթե ուզում եք ավելի շատ արկածներ

Տավուշը միայն Դիլիջանն ու Պարզ լիճը չէ։ Վերջին տարիներին ավելի մեծ հետաքրքրություն են առաջացնում մարզի լեռնային և արտաճանապարհային ուղղությունները։

Դիմաց լեռան և հարակից բարձրադիր հատվածների ճանապարհները հնարավորություն են տալիս բացահայտել Տավուշի մեկ այլ կողմը՝ բարձր լեռնային մարգագետիններ, բաց հորիզոններ և անտառապատ լեռների համայնապատկերներ։ Որոշ ուղղություններ հասանելի են ամենագնացներով, իսկ ճանապարհորդությունը կարելի է համատեղել քայլարշավի կամ ձիավարության հետ։

Լաստիվերն էլ Տավուշի ամենահայտնի արկածային ուղղություններից է՝ անտառային արահետներով, ժայռերով, քարանձավներով և ջրվեժներով։

Այսպիսով, նույն մարզում հնարավոր է առավոտը սկսել հանգիստ զբոսանքով Դիլիջանում, շարունակել քայլարշավով, իսկ հաջորդ օրը մեկնել լեռնային կամ արտաճանապարհային արկածի։

Ո՞ր եղանակին այցելել Տավուշ

Տավուշը տարվա տարբեր եղանակներին ամբողջովին փոխում է իր տեսքը։
Գարնանը բնությունը հատկապես թարմ ու կանաչ է, իսկ եղանակը հարմար է քայլարշավների համար։ Ամառը լավագույն շրջաններից է անտառային հանգստի և քաղաքային շոգից փախչելու համար։ Աշնանը Տավուշի անտառները ներկվում են դեղին, նարնջագույն ու կարմիր երանգներով և ստեղծում Հայաստանի ամենատպավորիչ աշնանային բնապատկերներից մի քանիսը։

Ձմռանն այստեղ բոլորովին այլ մթնոլորտ է՝ ավելի հանգիստ, մշուշոտ և հաճախ ձյունածածկ։

Ինչո՞ւ ընտրել Տավուշը

Տավուշ մեկնելու համար պարտադիր չէ ընտրություն կատարել մշակութային տուրի և բնության մեջ հանգստի միջև։ Այստեղ դրանք բնականորեն լրացնում են միմյանց։

Միևնույն ճանապարհորդության ընթացքում կարելի է՝

• քայլել անտառային արահետներով,

• հանգստանալ լճի ափին,

• այցելել միջնադարյան վանքեր,

• բացահայտել Դիլիջանը,

• բարձրանալ լեռնային հատվածներ,

• փորձել արտաճանապարհային ուղևորություն կամ ձիավարություն,

• և պարզապես մի քանի ժամ անցկացնել բնության լռության մեջ։

Հենց այս բազմազանությունն է Տավուշը դարձնում Հայաստանի ամենագրավիչ ուղղություններից մեկը նրանց համար, ովքեր ճանապարհորդելիս փնտրում են ոչ միայն տեսարժան վայրեր, այլև բնության մեջ լիարժեք հանգիստ։

Հայաստանի կանաչ կողմը

Եթե Արարատյան դաշտը Հայաստանը ներկայացնում է իր բաց հորիզոններով, իսկ Սյունիքը՝ դրամատիկ լեռներով ու կիրճերով, ապա Տավուշի գլխավոր լեզուն կանաչն է։

Այստեղ ճանապարհները մտնում են անտառների խորքը, վանքերը թաքնվում են ծառերի մեջ, իսկ քաղաքներից ընդամենը մի քանի րոպե հեռանալով՝ կարելի է հայտնվել լեռների ու բնության մեջ։

Ուստի Տավուշը Հայաստանի «կանաչ մայրաքաղաք» անվանելը պարզապես գեղեցիկ արտահայտություն չէ։ Ճանապարհորդի համար այն Հայաստանի այն կողմն է, որտեղ բնությունը, հանգիստն ու արկածները հանդիպում են մեկ վայրում։