Պարույր Սևակի տուն-թանգարան

Տուն-թանգարանը գտնվում է Պարույր Սևակի ծննդավայր Զանգակատուն գյուղում։ Այն բացվել է 1981 թվականի հունիսի 17-ին՝ գրողի մահվան 10-րդ տարելիցի օրը։

Թանգարանի ճարտարապետը Ջիմ Թորոսյանն է, որի նախագծով նախատեսված էին մի քանի ցուցասրահ, միջոցառումների նախասրահ, մատուռ-զանգակատուն և ամֆիթատրոն, սակայն ամբողջական կառուցումը կիսատ է մնացել։ Թանգարանը կառուցվել է Սևակի առանձնատանը կից, քանի որ բանաստեղծի ծնողները դեռ ապրում էին այնտեղ։ Թանգարանի մաս են կազմում հայրական տունն ու Սևակի տնկած ընդարձակ այգին։ 2015 թվականի մարտին բացվել է զանգակատան տեսք ունեցող նոր մասնաշենքը, որտեղ գտնվում են վարչական մասը, գրապահոցը և ընդունելությունների սրահը։

Թանգարանում պահվում է ավելի քան 1982 առարկա, որից 880-ը գիտաօժանդակ են, իսկ ֆոնդը բաժանված է փաստաթղթային, լուսանկարների և կենցաղային բաժինների։ Ցուցասրահում ներկայացված են գրողի գրասեղանը, գրամեքենան, գրիչները, գրքերը, ձեռագրերը, լուսանկարները, թախտը, ռոյալը, իսկ մի անկյունում ճշգրտությամբ վերարտադրված է նրա երևանյան բնակարանի աշխատասենյակը՝ բնօրինակ կահույքով։ Ցուցասրահի կարևոր մասն է նկարիչ Սարգիս Մուրադյանի որմնանկարը՝ նվիրված բանաստեղծի կյանքի ու ստեղծագործության կարևոր շրջափուլերին։

Թանգարանում հաճախ կազմակերպվում են սևակյան պոեզիայի օրեր և ընթերցումներ, հնչում են պոեզիայի ձայնագրություններ, այդ թվում՝ հենց բանաստեղծի ընթերցմամբ։ Տուն-թանգարանի շենքն ընդգրկված է Հայաստանի Հանրապետության հանրապետական նշանակության հուշարձանների ցանկում։