Քոբայրի վանք

Քոբայրի վանքը գտնվում է Լոռու մարզում՝ Քոբայր գյուղի մոտակայքում, բարձր ու դժվարանցանելի ժայռափոսում։

Վանքը հիմնադրվել է 1171 թվականին՝ Կյուրիկյան տոհմի Կյուրիկե Բ թագավորի դուստր Մարիամի նախաձեռնությամբ։ 12–13-րդ դարերում համալիրը Կյուրիկյաններից անցել է Զաքարյաններին, որոնց ազդեցությունն այստեղ մեծ է եղել։

Քոբայրը հռչակված է իր բարձրարվեստ որմնանկարներով, որոնք զարդարում են չորս շինություն՝ գլխավոր եկեղեցու խորանը, մատուռ-ավանդատունը, բաց սրահն ու զանգակատան առաջին հարկը։ 10–12-րդ դարերում Հայաստանում եկեղեցիների ներսը քիչ էին զարդարում, ինչը վրացական ազդեցությամբ փոխվեց 13-րդ դարում։

Հուշարձանների հիմնական խումբը բաղկացած է երեք եկեղեցուց, զանգակատուն-տապանատնից, սեղանատնից, մատուռներից, խաչքարերից, պարսպապատերի մնացորդներից, մատուռ-ավանդատնից և սյունասրահից։

Վանքն անցել էր Զաքարյանների տոհմի վրացադավան ներկայացուցիչներին, ուստի նրա ճարտարապետական ու պատկերագրական լուծումներում զգալի է վրացական մշակույթը, հատկապես եկեղեցիների զարդարանքում, վրացերեն արձանագրություններում և որմնանկարներում։ Այստեղ է գործել նաև միջնադարյան նշանավոր մատենագիր Դավիթ Քոբայրեցին։