Քոբայրի վանք

Քոբայրի վանքը, որը գտնվում է Լոռու մարզում՝ Քոբայր գյուղի մոտակայքում, բարձր ու դժվարանցանելի ժայռափոսում։ Վանքը հիմնադրվել է 1171 թվականին՝ Կյուրիկյան տոհմի Կյուրիկե Բ թագավորի դուստր Մարիամի նախաձեռնությամբ։ Քոբայրի վանքն աչքի է ընկնում իր ճարտարապետական յուրահատկությամբ, որը համապատասխանում է հայ միջնադարյան արվեստի բարձր չափանիշներին։ Այստեղ մեծ է եղել Զաքարյան հարստության ազդեցությունը, հատկապես 12-13-րդ դարերում, երբ վանական համալիրը նրանց էր անցել Կյուրիկյաններից։ Հուշարձանների հիմնական խումբը բաղկացած է երեք եկեղեցիներից, զանգակատուն-տապանատնից, սեղանատնից, մատուռներից, խաչքարերից, պարսպապատերի մնացորդներից, մատուռ-ավանդատնից, սյունասրահից։  10-12-րդ դարերում Հայաստանում եկեղեցիների ներքին տարածությունները ավելի քիչ էին զարդարում, ինչը վրացական որոշակի ազդեցությամբ փոխվեց 13-րդ դարում։ Քոբայրը հռչակված է իր բարձրարվեստ որմնանկարներով, որոնք զարդարում են նրա 4 շինությունները՝ գլխավոր եկեղեցու խորանը, մատուռ-ավանդատունը, բաց սրահն ու զանգակատան առաջին հարկը։