Հունոտի Կիրճ

Հունոտի կիրճը գտնվում է Արցախի կենտրոնում, իսկ կիրճի ամենամեծ քարանձավը՝ Ավան հարյուրապետի քարանձավը, Շուշիից հարավ-արևմուտք է։ Նրա պաշտոնական աշխարհագրական անվանումը Կարկառի կիրճ է, սակայն այն առավել հայտնի է որպես Հունոտի կիրճ՝ այստեղ առատ աճող հոնի ծառերի պատճառով։

Կիրճը համախմբում է պատմական, բնական և ճարտարապետական հուշարձաններ՝ Ավան հարյուրապետի քարանձավը, Մամռոտ Քար ջրվեժը, Հունոտ գյուղի ավերակները, միջնադարյան կամուրջը և ջրաղացները։ Տարածքը շրջապատված է բարձր ժայռերով։

Ջրվեժը հաճախ անվանում են Զոնտիկներ՝ իր հովանոցաձև տեսքի համար։ Այն սկիզբ է առնում կիրճի ներսից բխող աղբյուրից. ջուրը հոսում է մամռապատ քարերով և թափվում քարայրի մեջ։ Ջրվեժին կարելի է հասնել՝ անցնելով Հունոտի ավերակներով և միջնադարյան կամրջով։

Հունոտ գյուղը գտնվում է Կարկառ գետի ձախ ափին, հիմնադրվել է 18-րդ դարում, 1895 թվականին ուներ մոտ 130 բնակիչ և կարևոր նշանակություն ուներ Շուշիի համար։ Ավան հարյուրապետի քարանձավը կիրճի ամենամեծն է. մուտքի մոտ պահպանվել են քարե պատեր և այլ կառույցներ, որոնք օգտագործվել են Ք.ա. 2-րդ հազարամյակից մինչև 18-րդ դար։

2020 թվականի նոյեմբերին «Հունոտի կիրճ» բնապատմական արգելոցը մասամբ, իսկ 2023 թվականի սեպտեմբերին ամբողջությամբ անցավ ադրբեջանական զինված ուժերի վերահսկողության տակ։