Արցախի պետական պատմա-երկրագիտական թանգարան

Թանգարանը գործում էր Արցախի Հանրապետության մայրաքաղաք Ստեփանակերտում՝ Սբ. Դավիթի 4 հասցեում։ 2023 թվականի սեպտեմբերից Ստեփանակերտը գտնվում է Ադրբեջանի վերահսկողության տակ։

Թանգարանը հիմնադրվել է 1939 թվականին։ Դրա հիմքում 1938 թվականին Ստեփանակերտի հարավային հատվածում՝ Կրկժան գյուղում (այժմ՝ Արմենակավան թաղամաս), պատահաբար հայտնաբերված գանձն էր։ Խանլարի երկրագիտական թանգարանի տնօրեն Յու. Հումմելը պեղումներ կատարեց գյուղի շրջակայքում, և N102 ու N103 դամբարաններից գտնված նյութերը հիմք դարձան թանգարանի համար։

Թանգարանը ներկայացնում էր Արցախի հնագիտական և ազգագրական արժեքները՝ խորհրդային «գավառագիտական» թանգարանների հայեցակարգով։ Անկախության տարիներին ֆոնդը համալրվել էր շուրջ 50000 առարկայով, իսկ 2000-ական թվականներին հավաքածուն աճեց Շուշիում, Կերենում, Հանդաբերդում և այլ վայրերում կատարված պեղումների և ազգագրական նյութերի ակտիվ հավաքման շնորհիվ։

Ցուցադրությունը սկսվում էր Արցախի բնաշխարհը ներկայացնող գեղարվեստական տեսարաններով, որոնց հաջորդում էր հնագիտական բաժինը։ 1988 թվականի ազգային-ազատագրական շարժումից հետո մշտական ցուցադրությունը վերանայվեց, և վերջին սրահում ավելացվեց Արցախյան ազատամարտին նվիրված բաժին։