Kompleks architektoniczny Yereruyk

Kompleks architektoniczny Yereruyk jest jednym z najbardziej znaczących zabytków wczesnochrześcijańskiej architektury. Znany jest również jako bazylika Yereruyk, kościół Świętej Bożej Rodzicielki lub po prostu Yereruyk. W późnym średniowieczu stał się kościołem-klasztorem o nazwie Święta Trójca. Yereruyk to trójnawowa bazylika zbudowana w V–VI wieku, stojąca na naturalnym skalistym płaskowyżu, na platformie otoczonej 5, 7 i 9 stopniami. Schodkowa konstrukcja miała przede wszystkim na celu wyrównanie nierówności terenu. Stopnie te zostały wykonane w całości z dużych, starannie obrobionych kamieni. Kościół zbudowano z jasnopomarańczowego tufu z Ani. Dach Yereruyku całkowicie nie zachował się do dziś, a z kolumnowych sal pozostały jedynie fragmentaryczne ruiny. Jednak na pozostałościach wciąż można zobaczyć rzeźbione kapitele i bazy, odzwierciedlające styl architektoniczny V wieku. Kościół ma trzy wejścia — dwa od strony południowej i jedno od zachodniej. Południowa fasada wyróżnia się dekoracją artystyczną, z dwoma rzeźbionymi portalami podkreślającymi jej monumentalność. Po stronie zachodniej znajdują się dwa małe pomieszczenia, również zachowane w stanie częściowej ruiny. Apsyda, znajdująca się po stronie wschodniej, jest w najgorszym stanie, uszkodzona zarówno od wewnątrz, jak i z zewnątrz. W Yereruyku przeprowadzono liczne wykopaliska archeologiczne. Na początku XX wieku badania prowadzili Toros Toramanian oraz zespół kierowany przez Nikoghayosa Marra. W latach 2010–2011 na stanowisku pracowali specjaliści z Muzeum Geologicznego Sziraku oraz francuskiego Laboratorium Archeologii Średniowiecznej Krajów Basenu Morza Śródziemnego (L.A.M.M.). W latach 2009–2016 badania prowadziła także ormiańsko-francuska ekspedycja archeologiczna pod kierownictwem Patricka Donabédiana z Uniwersytetu Aix-Marseille.