Կաչաղակաբերդ

Կաչաղակաբերդը Պտրեցիք և Քոլատակ գյուղերի միջև է՝ անառիկ ժայռի գագաթին, ծովի մակերևույթից մոտ 1500 մ բարձրության վրա։ Այն տպավորիչ տեսք ունի Ստեփանակերտից Գանձասար տանող ճանապարհից։

Բերդի պատմությունը դեռ լիովին ուսումնասիրված չէ, և որոշ գիտնականներ այն նույնացնում են Խաչենի ամրոցի հետ։ Տարբեր չափերի քարերով ու կրաշաղախով կառուցված պարսպի մնացորդները մատնանշում են հիմնականում 12-13-րդ դարերը։

Ժայռաբեկորի վրա կառուցված բերդն ունի շուրջ 160 մ երկարություն և 75 մ լայնություն, իսկ ներսում պահպանվել են կացարանների ու ջրամբարների մնացորդներ։ Պարիսպների որոշ հատվածներ պահպանվել են մինչև 1.7 մ բարձրությամբ, իսկ պարիսպներից մեկը ձգվում է 40 մետր և ավարտվում կլոր աշտարակով։ Մուտքը հնարավոր է միայն հարավ-արևմուտքից՝ վտանգավոր մագլցումով։

Ըստ ավանդազրույցի՝ զավթիչը, տեսնելով բերդի անառիկ դիրքը, հրաժարվեց հարձակումից և ամիսներով սպասեց, որ պաշարվածները հանձնվեն։ Մի առավոտ բերդի վերևում կաչաղակների մեծ երամ հայտնվեց, և զավթիչի ուղարկած զինվորները բերդում տեսան քաղցից մահացած պաշտպաններին։