Մեծամոր հնագույն ամրոց-բնակատեղի

Մեծամոր հնագույն ամրոց-բնակատեղին համաշխարհային մշակույթի հուշարձան է, որը գտնվում է Երեւանից 35 կմ  հարավ-արեւմուտք, Տարոնիկ գյուղից ոչ հեռու: Մեծամոր պատմահնագիտական արգելոց-թանգարանը բացվել է 1968 թվականին, որտեղ հավաքվել եւ ցուցադրվել են հուշարձանից պեղված 27000-ից ավել առարկաներ: Առաջին հարկում ցուցադրվում են ամրոցում եւ դամբարանադաշտում հայտնաբերված նյութերը, որոնք վերաբերում են վաղ բրոնզից մինչեւ ուշ միջնադարին: Երկրորդ հարկում ներկայացված են հնագույն Մեծամորի արհեստներն ու ծեսերը: Նկուղային հարկում գտնվում է հատուկ զետեղարանը, ուր ներկայացված են Վանի թագավորության շրջանի ոսկե, արծաթե, սաթե, կիսաթանկարժեք քարերից, մածուկից պատրաստված եզակի մշակութային արժեքներ: Ամենանշանավոր գտածոները բաբելոնյան թագավոր Ուլամ Բուրարիաշի ագաթից պատրաստված գորտ-կշռաքարն է (մ.թ.ա. 16-րդ դար) եւ բաբելոնյան մեկ այլ տիրակալ Կուրիգալզուին պատկանող եգիպտական հիերոգլիֆ տեքստով սարդոնիքսե կնիքը (մ.թ.ա. 15-րդ դար), որոնք վկայում են, որ Մեծամորը հնագույն ժամանակներից ի վեր եղել է առեւտրական ճանապարհների խաչմերուկ, որոնք անցել են Արարատյան դաշտով եւ կապել են իրար Առաջավոր Ասիան եւ Հյուսիսային Կովկասը: Մ.թ.ա. 8-րդ դարում Մեծամորը մտել է Վանի թագավորության (Ուրարտուի) մեջ: