Տիգրանակերտի հնագիտական թանգարան

Տիգրանակերտի հնագիտական թանգարանը գտնվում էր Արցախի Հանրապետության Ասկերանի շրջանում՝ Ասկերան-Մարտակերտ մայրուղու եզրին։ Այն նվիրված էր մ.թ.Ա։ 1-ին դարում Տիգրան Բ Մեծի կողմից հիմնադրված Տիգրանակերտ քաղաքի ուսումնասիրությանը։ Թանգարանը ձեւավորվել էր Արցախի Հանրապետության Զբոսաշրջության վարչության նախաձեռնությամբ՝ 18-րդ դարի ամրոցի վերանորոգված տարածքում, որտեղ տեղակայվել էին ցուցասրահներ։ 2005 թվականից Տիգրանակերտում պեղումներ էր իրականացնում ՀՀ ԳԱԱ հնագիտության եւ ազգագրության ինստիտուտի Արցախի արշավախումբը։ Թանգարանի բացումը տեղի ունեցավ 2010 թվականի մայիսի 30-ին՝ մշակութային մեծ միջոցառմամբ. Ցուցադրվում էին պեղումների ընթացքում հայտնաբերված անտիկ եւ միջնադարյան խեցեղեն, ապակի, քարե խաչեր, զարդեր եւ կավե սկավառակ՝ հայերեն արձանագրությամբ. Թանգարանը կարեւոր դեր ուներ Արցախի մշակութային քաղաքականության մեջ՝ դառնալով առաջին օրինակը, երբ պեղվող հուշարձանի հարեւանությամբ ստեղծվում էր մշտական թանգարան։ 2020 թվականի պատերազմի ընթացքում Տիգրանակերտը հայտնվեց թշնամու հրետակոծության տակ։ Թանգարանի շենքը պահպանվեց, սակայն տարածքը վնասվեց, իսկ արքայական աղբյուրների պուրակը վերածվեց խոհարարական տարածքի։ Թանգարանային հավաքածուն նախապես տարհանվել էր եւ պահպանվում է ապահով վայրում։ Տիգրանակերտի թանգարանը դարձավ ոչ միայն պատմության ուսումնասիրության, այլեւ ինքնության, հիշողության եւ ազգային արժանապատվության պահպանման խորհրդանշական կենտրոն։