Եռօրյա տուր դեպի Արևմտյան Հայաստան | Անի, Մուշ, Կարս, Վան

Դեպի Ախալքալաք-Արդահան անցակետ կուղևորվենք Բավրայով։ Հայ վարորդի ուղեկցությամբ կհասնենք Ախալքալաք, որից հետո ուղևորությունը կշարունակենք քրդական մեքենայով՝ քուրդ վարորդի հետ։

Ծովակ Հյուսիսո լիճը, որը հայտնի է իր քաղցրահամ ջրով, սահմանային անցակետից հետո մեր առաջին կանգառը կլինի Արևմտյան Հայաստանի տարածքում: Առավոտյան նախաճաշը կկազմակերպենք լճի շրջակայքում. խորհուրդ է տրվում նախօրոք նախաճաշի համար վերցնել անհրաժեշտ քանակությամբ սնունդ և ջուր։

Մոտ 3 ժամ ոտքով շրջայցի ընթացքում կտեսնենք Անիի մայր տաճարը, Սուրբ Փրկիչ եկեղեցին, Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի տաճարը, Սուրբ Առաքելոց եկեղեցին, Աբուղամրենց Սուրբ Գրիգոր եկեղեցին, Տիգրան Հոնենց եկեղեցին և Անիի պարիսպները:

Կարսում շրջայցի ժամանակ կտեսնենք Կարսի բերդը, Առաքելոց վանքը, Վարդանի կամուրջը, կլինենք այն վայրում, որտեղ նախկինում եղել է մեծանուն բանաստեղծ Չարենցի հայրական տունը (այժմ՝ ավերված), կուսումնասիրենք քաղաքի հին հայկական թաղամասը:

Կամուրջը կառուցված է Արաքս և Մուրց գետերի միախառնման վայրում։ Այն գտնվում է Էրզրում-Մուշ ճանապարհի հարևանությամբ։ Ներկայումս չի գործում:

Առաջին օրը կեզրափակենք Մուշ քաղաքում, որտեղ էլ կկազմակերպվի գիշերակացը:

Առավոտյան նախաճաշից հետո կբացահայտենք Մուշ քաղաքի հայկական հետքերը, հեռվից կտեսնենք հին հայկական թաղամասը, Գևորգ Չաուշի գերեզմանը, Սբ. Մարինե ավերակ եկեղեցին:

Մուշ-Խնուս ճանապարհին՝ Արածանի գետի վրա վեր խոյացող Սուլուխի կամուրջի մոտ է զոհվել հայ ազգային ազատագրական շարժման հերոս, ֆիդայի, ՀՅԴ անդամ Գևորգ Չաուշը:

Աղթամար կղզին բնակելի է եղել հնագույն ժամանակներից, իսկ նրա հյուսիսարևելյան հատվածում միչև այժմ պահպանված են կիկլոպյան պարսպապատի հետքեր։ Կղզու տարածքում է գտնվում նաև հայկական եզակի ճարտարապետական կոթողներից մեկը՝ Աղթամարի Սուրբ Խաչ եկեղեցին։

Լիճն առաջացել է Սիփան և Նեմրութ հրաբուխներից արտահոսած լավաներով ջրի արգելափակաման արդյունքում։ Լճում կունենաք նավարկություն, այնուհետև կկազմակերպվի ճաշ, որի ընթացքում կհամտեսենք հայտնի Վանա տառեխ:

Երկրորդ օրը կեզրափակենք Վան քաղաքում, որտեղ էլ կկազմակերպվի գիշերակացը:

Վանի բերդը հանդիասացել է Ք․ա․ 9-7-րդ դարում կառուցված ուրարտական թագավորության մայարաքաղաքի՝ Տուշպայի պաշտապանական ամրոցը։ Բերդ բարձրանալը ենթադրում է բարձունքի հաղթահարում (մոտ կես ժամ)։ Այստեղ կտեսնենք ուրարտական արքաների դամբարանը, ինչպես նաև Վանի հին քաղաքամեջը։

Էնդեմիկ կատուներին կարելի է տեսնել ապակիներից այն կողմ, եթե ցանկություն կա սիրելու կամ կերակրելո, ապա պետք է սիմվոլիկ մուտքավճար տալ կամ կեր գնել տեղում կատուների համար և ներս մտնելու թուլտվություն ստանալ։

Աշխարհի անարդարություններից դժգոհ այստեղ է հանգրվանել «Սասնա ծռեր» դյուցազներգության վերջին հերոսը՝ Փոքր Մհերը։

Թոնդրակ լեռը հանդիսանալով գործող հրաբուխ կոնաձև և գոգավոր խառնարանով, յուրատիպ անջրպետ է հանդիասանում Արածանի, Եփրատ ու Արաքս գետերի համար։

Համանուն գետի վրա գտնվող Բերկրիի ջրվեժն ունի մոտ 15 մետր բարձրություն:

Մեր ճանապարհորդության ընթացքում կունենանք կարճ կանգառ Բայազետ քաղաքի ճանապարհին՝ Բիբլիական լեռան՝ Արարատի տեսարանով հիանալու համար:

Արաքս գետը հայկական լեռնաշխարհի միակ գետն է, որ հոսում է լեռնաշխարհի ամբողջ տարածքով և միանալով Կուրին՝ թափվում Կասպից ծովը։ Գետի երկարությունը 1072 մետր է: