Բերդկունք ամրոց

Բերդկունք ամրոցը մեզ է հասել հնագույն շրջանից՝ թվագրվելով մ․թ․ա․ 2-1 հազարամյակներ։ Ամրոցը գրեթե անմատչելի է բոլոր կողմերից, միայն Բերդկունք գյուղի արեւելյան կողմից է հասանելի, որը ներկայումս ամրոցի ավերակների հետ միաձուլված է : Այս հուշարձանը բազմաշերտ կառույց է, վերակառուցվել եւ զարգացման բարձրակետին հասել է միջնադարում։ Բերդկունքի ամրոցը համարյա իր ողջ երկարությամբ եզերվում է ժայռապատ խրամուղիներով, որոնց ընդհանուր երկարությունը հասնում է 275 մետրի: Միջնադարում Բերդկունք կիկլոպյան ամրոցի փլատակների վրա կառուցվել է մի նոր ամրոց, քանի որ ամրոցի դիրքը շրջապատի նկատմամբ գերիշխող է։ Ամրոցը կոչել են Սպիտակ բերդ, հայտնի է նաու Աղկալա, Իշխանաց բերդ անուններով: Բերդը կառուցվել է մշակված բազալտով՝ կրաշաղախի օգտագործմամբ: Համեմատաբար լավ են պահպանվել միջնադարյան Սպիտակ բերդ ամրոցի կենտրոնական մասի կառույցները, կանգուն է պարսպապատը: Միջնաբերդի հարավային աշտարակն ունի մինչեւ ութ մետր բարձրություն: Պահպանվել են բազմաթիվ շինությունների ավերակներ, հատկապես՝ արեւելյան մասում, լճին հարող հատվածում, որտեղ պատերի բարձրությունը հասնում է մինչեւ 1,5 մ: Բերդկունքն առեւտրի ու արհեստագործության կենտրոն էր ու վաճառատեղի, որտեղ վաճառվում էին Գեղարքունիքի գավառից եւ շրջակայքից բերված ապրանքները։ Նշանավոր էր իր խանութներով, կրպակներով եւ իջեւանատներով։ Բերդկունք ամրոցն ավերվել է 13-14-րդ դարերի ընթացքում՝ թաթար-մոնղոլական արշավանքների պատճառով։