Աժդահակ լեռ. Վիշապների առասպելից մինչև հրաբխային խառնարանի երկնագույն լիճ 🌋

Աժդահակի առասպելը 

Ըստ Մովսես Խորենացու «Հայոց պատմության» և հնագույն ավանդազրույցների՝ Աժդահակը Մարաստանի հզոր ու նենգ թագավորն էր։ Ժողովրդական պատումներում նրան վերագրում էին գերբնական հատկություններ՝ համարելով մարդ-վիշապների արքա, ով կառավարում էր մութ ուժերն ու դևերին։
​Առասպելի հանգույցը կապված է հայոց արքա Տիգրան Երվանդյանի և Աժդահակի հակամարտության հետ։ Վերջինս սարսափելի երազ է տեսնում, որտեղ հայոց երիտասարդ արքան հաղթում է իրեն։ Արթնանալով վախից՝ Աժդահակը որոշում է նենգությամբ սպանել Տիգրանին և կնության է խնդրում նրա քրոջը՝ Տիգրանուհուն։ ​Սակայն Տիգրանուհին, բացահայտելով ամուսնու դավադիր պլանը, գաղտնի լուր է ուղարկում եղբորը։ Տիգրան արքան հավաքում է հայոց զորքը, պատերազմ հայտարարում Մարաստանին և անձամբ մենամարտի դուրս գալիս Աժդահակի դեմ։ ​«Տիգրանը բախվում է Աժդահակի հետ, իր երկաթե տեգով ծակում է նրա լանջապանակը, մխրճում է զենքը թոքերի մեջ և, երբ ետ է քաշում ձեռքը, զենքի հետ դուրս է բերում նրա թոքերի կեսը...» — այսպես է նկարագրում հայոց ռազմիկի հաղթանակը պատմահայր Խորենացին։

​Ինչպե՞ս է առասպելը կապվում լեռան հետ. 

Ժողովրդական պատումներն ասում են, որ կռվից հետո վիշապների արքա Աժդահակին շպրտում են Գեղամա լեռների ամենաբարձր կատարը, որն էլ ստանում է նրա անունը։ Իսկ գագաթի հրաբխային խառնարանը, որտեղ այսօր զուլալ լիճ է ձևավորվել, ըստ լեգենդի՝ հենց այն տեղն է, որտեղից ժամանակին երկինք էին բարձրանում կրակ շնչող վիշապները։
 

Եթե առասպելները ձեզ տեղափոխեցին հեռավոր անցյալ, ապա ֆիզիկական ճանապարհորդությունը դեպի Աժդահակ ձեզ կտանի բոլորովին այլ մոլորակ։ Աժդահակը (3597 մ) Գեղամա լեռնաշղթայի ամենաբարձր կետն է և Հայաստանի 4-րդ ամենաբարձր լեռը (Արագածի երեք գագաթներից հետո)։

​5 հետաքրքիր փաստ Աժդահակի մասին, որոնք կզարմացնեն Ձեզ․
 

1․Աժդահակը հանգած հրաբուխ է։ Նրա վերջին ժայթքումը տեղի է ունեցել մոտավորապես մ.թ.ա. 1900 թվականին (պլյուս-մինուս ֆանտաստիկ ճշգրտությամբ)։ Հենց այդ ժայթքման արդյունքում է ձևավորվել գագաթի հսկա խառնարանը։ 
 

2․Լեռան գագաթին՝ անմիջապես խառնարանի մեջ, գտնվում է բացառիկ գեղեցկության լիճ։ Այն չունի հոսք, սնվում է բացառապես ձնհալով և անձրևներով։ Ամռանը ջուրն այնքան թափանցիկ ու կապույտ է դառնում, որ արտացոլում է ողջ երկինքը։
 

3․Լեռան ապարները հարուստ են սլագով, պեմզայով և օբսիդիանով (վանակատ)։ Դրա պատճառով լեռան լանջերը ներկված են վառ կարմիր, մոխրագույն ու սև գույներով, ինչը ստեղծում է կատարյալ տիեզերական, «մարսիական» ֆոն լուսանկարների համար։ 

 

4․Լեռան ստորոտում և հարակից լանջերին պահպանվել են հազարավոր ժայռապատկերներ (պետրոգլիֆներ)։ Դրանց վրա պատկերված են ոչ միայն կենդանիներ, այլև արևի, լուսնի և աստղերի սիմվոլներ։ Գիտնականները կարծում են, որ սա հնագույն մարդկանց աստղագիտական «օրացույցն» է եղել։ 

 

5․Գեղամա լեռները հայտնի են իրենց մենհիրներով՝ ջրի պաշտամունքին նվիրված հսկա վիշապաքարերով, որոնք կանգնեցվել են հազարամյակներ առաջ և մինչ օրս հսկում են բարձրլեռնային լճերի հանդարտությունը։