Aruch, wycieczka po mieście Giumri, Muzeum Dzitoghtsyan, Czarna Forteca

Aruch to średniowieczna ormiańska wieś położona na Równinie Araratu, niedaleko miasta Artashat. Ma znaczenie historyczne za sprawą klasztoru Aruch, architektonicznej perły z VII wieku. Klasztor został założony przez księżniczkę Khosrovanuysh, żonę ormiańskiego króla Tiridatesa III. Słynie z unikatowego stylu łączącego elementy architektury ormiańskiej i bizantyjskiej. Klasztor wyróżnia się wspaniałym kościołem z misternymi rzeźbieniami i freskami. Aruch to spokojne miejsce oraz ważny cel historyczny i kulturalny dla osób zainteresowanych średniowiecznym dziedzictwem Armenii.

Drugie miasto Armenii, Gyumri, które nazywano także Leninakanem, Aleksandropolem, a w oryginalnej ormiańskiej wersji Kumayri, było zamieszkane od III tysiąclecia. Przebywszy bardzo długą drogę historyczną, Gyumri prezentuje się dziś swoim Starym Miastem, które najlepiej zachowało się w centrum. Każdy budynek w Gyumri ma swoją historię, bogatą w ducha ormiańskiej architektury średniowiecznej. To turystyczne miasto jest atrakcyjne dzięki pięknym budynkom, ulicom, kościołom i, oczywiście, swojemu niepowtarzalnemu, wyjątkowemu klimatowi Gyumri; wszak Gyumri jest centrum humoru, sztuki i rzemiosła Armenii. W wycieczkę po mieście wchodzą także trzy słynne kościoły Gyumri oraz Czarna Twierdza.

Dom-Muzeum Dzitoghtsyan znajduje się w centrum Gyumri i ukazuje codzienne życie, kulturę oraz historię miasta. Muzeum mieści się w rezydencji rodziny Dzitoghtsyan, zbudowanej w 1872 roku, która słynie z pięknego połączenia czerwonego i czarnego kamienia tufowego. W 1984 roku budynek przekształcono w muzeum prezentujące strukturę samorządu, rzemiosło, życie społeczne i kulturę duchową Aleksandropola (obecnie Gyumri) od lat 60. XIX wieku do lat 20. XX wieku. W salach wystawowych znajdują się także zrekonstruowane wnętrza zamożnych i rzemieślniczych domostw z tamtej epoki.

Czarna Twierdza to obronna forteca zbudowana z czarnego kamienia. Wzniesiono ją w 1834 roku po drugiej wojnie rosyjsko-perskiej. Na szczególną uwagę zasługuje system odwadniający, który chronił mury zamku przed deszczem. Czarna Twierdza, obecnie przekształcona w centrum turystyczne, przypomina odwiedzającym o swojej militarnej przeszłości.