Klasztor Akhtala oraz zespoły klasztorne Haghpat i Sanahin

Kościół pod wezwaniem Świętej Mariam Astswacacin w kompleksie klasztornym Akhtala jest największy w regionie wśród kościołów nazwanych na cześć świętej dziewicy. Dzięki swoim wyjątkowym freskom, architekturze i rzeźbom klasztor ten przez wieki był centrum duchowym dla Ormian i wielu innych narodów. Na terenie kompleksu klasztornego znajdują się kościół św. Grigora Lusaworicza, podziemna łaźnia, pałac królewski i inne budowle. Ze względu na obfitość miedzi osada została nazwana Akhtala, od czego później nazwano również klasztor. Akhtala jest jednym z wyjątkowych miejsc historycznych i kulturowych dzięki swojemu paszportowi — zapisowi w formie chaczkaru, w którym napisano, że Mariam, córka króla Kyurike, założyła klasztor.

Haghpat znajduje się blisko Sanahin i jest rozległym kompleksem klasztornym z wieloma kościołami oraz budynkami religijnymi i świeckimi. Pierwszy kościół, Surb Nshan, został zbudowany w 976 roku. W Haghpacie znajdowała się największa biblioteka w Armenii, gdzie stosowano specjalny sposób przechowywania książek. Umieszczano je w zagłębieniach, a obok stawiano otwarte naczynia z winem, aby wilgoć nie zniszczyła rękopisów. Haghpat przez wieki był ważnym ośrodkiem historii, kultury i edukacji Armenii.

Założony w X wieku kompleks klasztorny Sanahin przypada na okres dynastii Bagratynidów. Pierwszy kościół, Surb Astvatsatsin, został zbudowany w 51 roku. Klasztor ma pięć kościołów, bibliotekę, dzwonnicę, akademię i królewski grobowiec. Nawiasem mówiąc, znajduje się tutaj najstarsza akademia w Armenii. Wraz z Haghpatem Sanahin znalazł się wśród pierwszych obiektów objętych światową ochroną UNESCO.