Տնջրի Ծառ

Արցախի մայրաքաղաք Ստեփանակերտից 37 կիլոմետր հեռավորությամբ, Մարտունի վարչական շրջանում, Սխտորաշեն գյուղի հանդամասում վեր է խոյանում մի հսկա չինարի ծառ: Ինչպես արցախցիներն են ասում՝ Տնջրի ծառը շուրջ 2045 տարեկան է, տեղացիների պնդմամբ այն նախկին Խորհրդային Միության երկրներում ամենատարեց ծառն է: Ծառն ունի 54 մետրից ավել բարձրություն (համարյա 18 հարկանի շենքի բարձրության), բնի շրջագիծը 27 մետր է, իսկ սաղարթների ստվերի մակերեսը զբաղեցնում է համարյա 1400 քմ տարածք: Սխտորաշենի այս հայտնի չինարին իր արտասովոր չափերով գերազանցում է Էգեյան ծովի Կոս կղզու ծառերին, ինչպես նաեւ Աշխաբադի մոտ գտնվող Փիրուզե կիրճի ծառերին: Ծառի տակից բխում է մի հորդառատ, սառնորակ աղբյուր՝ Տնջրու աղբյուրը, որը դարեր շարունակ հագեցրել է հունձ ու կալ անող շինականի ծարավը, սնել հսկա չինարուն, շարժել ջրաղացի քարը: Ըստ պահպանված վիմագիր արձանագրության, աղբյուրը կառուցել են սխտորաշենցի Հավհաննես Կիսիբեկյանը, Ներսես Մուսայելյանը եւ Մանաս Գասպարյանը: